Sau mỗi trận bão lũ lớn như Yagi năm 2024 hay các đợt thiên tai dồn dập đầu năm 2025, hình ảnh ô tô chết máy giữa biển nước, nhà xưởng ngập sâu, máy móc hư hỏng hoàn toàn đã trở thành nỗi ám ảnh quen thuộc. Trong khoảnh khắc đó, câu hỏi xuất hiện gần như ngay lập tức: “Tài sản bị phá hủy do lũ lụt có được bảo hiểm đền bù không?” Câu trả lời là có nhưng không phải trong mọi trường hợp.
Quyền lợi bồi thường tài sản do lũ lụt theo Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022
Tài sản bị phá hủy do lũ lụt hoàn toàn có thể được bảo hiểm đền bù, với điều kiện bạn đã tham gia đúng sản phẩm bảo hiểm có bao gồm rủi ro lũ lụt. Theo Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, doanh nghiệp bảo hiểm có trách nhiệm chi trả bồi thường đối với các rủi ro ngẫu nhiên, khách quan, không xuất phát từ hành vi cố ý của người được bảo hiểm. Lũ lụt, mưa lớn, ngập úng, lũ quét,… về bản chất đều được xếp vào nhóm thiên tai, tức là rủi ro có thể được bảo hiểm nếu đã được ghi nhận trong hợp đồng.
Đáng chú ý, trong các đợt thiên tai nghiêm trọng, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ thường ban hành các văn bản chỉ đạo nhằm bảo vệ quyền lợi người dân và doanh nghiệp. Ví dụ, Công điện số 228/CĐ-TTg ngày 25/11/2025 đã yêu cầu các doanh nghiệp bảo hiểm:
- Khẩn trương giám định thiệt hại
- Tạm ứng và chi trả bồi thường kịp thời
- Tránh kéo dài, gây khó khăn cho người được bảo hiểm
Điều này cho thấy, về mặt pháp lý và chính sách, bảo hiểm lũ lụt tại Việt Nam không phải là vùng xám, mà đã có khung pháp luật và cơ chế thực thi rõ ràng.
Nhóm tài sản được bảo hiểm bồi thường do lũ lụt
Mỗi loại tài sản có điều khoản riêng. Chỉ cần bỏ sót một dòng nhỏ, bạn có thể rơi vào cảnh có bảo hiểm nhưng không được chi trả. Dưới đây là những điểm mấu chốt cần hiểu đúng.
Ô tô bị ngập nước và ô tô bị thủy kích là khác nhau, hai khái niệm này khác nhau hoàn toàn về cơ chế hư hỏng và phạm vi bồi thường.
| Tiêu chí | Ngập nước | Thủy kích |
|---|---|---|
| Trạng thái xe | Xe đỗ yên hoặc không nổ máy khi nước dâng | Xe đang nổ máy đi vào vùng ngập, hoặc cố đề lại khi đã chết máy |
| Hư hỏng chính | Nội thất, hệ thống điện, thân vỏ bị oxy hóa | Cong/gãy piston, vỡ lốc máy, hỏng động cơ nặng |
| Phạm vi bảo hiểm | Thường mặc định có trong bảo hiểm vật chất xe | Quyền lợi bổ sung (thường gọi Điều khoản 006) |
| Mức bồi thường | Gần 100% (trừ mức khấu trừ) | Thường 70% – 80% chi phí sửa chữa |
Nếu bạn sống ở khu vực hay ngập như Hà Nội, TP.HCM, miền Trung, đừng tiết kiệm vài trăm nghìn để rồi phải trả hàng trăm triệu. Quyền lợi thủy kích là khoản bổ sung đáng tiền nhất trong bảo hiểm ô tô.
Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp cho rằng đã mua bảo hiểm theo Nghị định 67/2023/NĐ-CP là đủ an toàn. Thực tế, bảo hiểm cháy nổ bắt buộc chỉ chi trả cho cháy và nổ. Lũ lụt không nằm trong phạm vi này.
Muốn được bồi thường khi:
- Hàng hóa bị nước cuốn trôi
- Máy móc, dây chuyền sản xuất hư hỏng do ngập
Doanh nghiệp cần mua thêm:
- Rủi ro mở rộng thiên tai, hoặc
- Bảo hiểm mọi rủi ro tài sản để được bảo vệ toàn diện trước lũ lụt, sạt lở và mưa lớn.
Với doanh nghiệp sản xuất, kho bãi, logistics, bảo hiểm mọi rủi ro tài sản gần như là lựa chọn bắt buộc trong bối cảnh biến đổi khí hậu hiện nay.
Hay các gói bảo hiểm nhà ở hiện nay không chỉ dừng ở phần kết cấu. Nhiều sản phẩm của Bảo Việt, BIC, QBE đã mở rộng phạm vi rất sâu. Thông thường, bảo hiểm có thể chi trả cho:
- Kết cấu ngôi nhà: móng, tường, sàn, mái bị nứt, sập do lũ
- Tài sản bên trong: nội thất, đồ điện tử, thiết bị gia dụng
- Chi phí phát sinh (gói mở rộng): dọn bùn đất, vệ sinh sau lũ
- Chi phí lưu trú tạm thời: thuê khách sạn khi nhà không thể ở được
Với nhà mặt đất ở vùng trũng thấp hoặc khu ven sông, bảo hiểm nhà ở không còn là lựa chọn xa xỉ, mà là một lớp phòng vệ tài chính cần thiết.
Quy trình nhận bồi thường do thiên tai lũ lụt
Khi nước bắt đầu rút, thời gian là yếu tố quyết định. Thực hiện đúng 5 bước dưới đây sẽ giúp hồ sơ bồi thường của bạn rõ ràng, hợp lệ và được giải quyết nhanh hơn.
Bước 1. Thông báo tổn thất ngay cho doanh nghiệp bảo hiểm
Hãy gọi hotline của công ty bảo hiểm hoặc thông báo qua ứng dụng/website chính thức. Theo Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, người được bảo hiểm có nghĩa vụ thông báo sự kiện bảo hiểm trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi xảy ra thiệt hại. Báo càng sớm, quyền lợi càng được bảo toàn.
Bước 2. Giữ nguyên hiện trạng, ghi nhận bằng hình ảnh
Đừng vội dọn dẹp, sửa chữa hay di chuyển tài sản. Thay vào đó hãy:
- Chụp ảnh toàn cảnh và cận cảnh
- Quay video thể hiện rõ mực nước ngập, vị trí tài sản và mức độ hư hỏng
- Ghi lại thời gian, địa điểm xảy ra thiệt hại
Đây là bằng chứng trực quan quan trọng nhất khi giám định bồi thường.
Bước 3. Xin xác nhận thiệt hại do thiên tai tại địa phương
Đây là bước nhiều người bỏ qua nhưng lại rất giá trị về mặt pháp lý. Bạn nên nộp Đơn xin xác nhận thiệt hại do thiên tai (mẫu P1-21) tại UBND xã/phường nơi xảy ra lũ lụt. Giấy xác nhận này giúp chứng minh thiệt hại do lũ lụt, mưa lớn, ngập úng là do một rủi ro khách quan, không do lỗi chủ quan.
Bước 4. Phối hợp giám định với doanh nghiệp bảo hiểm
Doanh nghiệp bảo hiểm sẽ cử giám định viên đến hiện trường để:
- Kiểm kê mức độ thiệt hại
- Xác định nguyên nhân tổn thất
- Đề xuất phương án sửa chữa hoặc bồi thường
Hãy làm việc minh bạch, cung cấp đầy đủ thông tin để tránh tranh chấp về sau.
Bước 5. Hoàn thiện hồ sơ và nhận tiền bồi thường
Hồ sơ bồi thường thường bao gồm:
- CCCD của người được bảo hiểm
- Hợp đồng bảo hiểm và giấy chứng nhận bảo hiểm
- Biên bản giám định
- Hóa đơn, chứng từ sửa chữa hợp lệ (đứng tên chủ tài sản)
Khi hồ sơ đầy đủ và hợp lệ, doanh nghiệp bảo hiểm sẽ tạm ứng hoặc chi trả bồi thường theo đúng thời hạn quy định.
Thời hạn và hạn mức bồi thường do lũ lụt gây ra
Theo Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, người được bảo hiểm có quyền nộp hồ sơ yêu cầu bồi thường trong thời hạn tối đa 01 năm kể từ ngày xảy ra sự kiện bảo hiểm, bao gồm lũ lụt, ngập úng, lũ quét. Nộp sớm luôn có lợi: hồ sơ rõ ràng hơn, bằng chứng còn đầy đủ, quá trình giải quyết cũng nhanh hơn.
Khi đã nhận đủ hồ sơ hợp lệ, doanh nghiệp bảo hiểm phải:
- Chi trả trong vòng 15 ngày, hoặc
- Tối đa 30 ngày nếu vụ việc phức tạp và cần xác minh thêm
Việc kéo dài ngoài các mốc này phải có lý do chính đáng và thông báo rõ ràng cho người được bảo hiểm.
Và mức chi trả không dựa trên cảm tính, mà căn cứ vào tỷ lệ thiệt hại và giá trị tài sản.
- Nếu tài sản hư hỏng từ 75% giá trị trở lên, có thể được xem là tổn thất toàn bộ
- Mức bồi thường thường tính theo giá trị thị trường của tài sản ngay trước thời điểm lũ lụt xảy ra, không phải giá mua ban đầu
Nguyên tắc chung của bảo hiểm là bù đắp thiệt hại, không làm giàu, nên việc định giá luôn dựa trên giá trị thực tế.
Xem thêm: Tại sao sau lũ lụt giá cả thị trường lại tăng lên?
Tại sao có bảo hiểm mà vẫn bị từ chối bồi thường?
Không phải mọi trường hợp thiệt hại do lũ lụt đều được chi trả. Trong nhiều tình huống, việc từ chối bồi thường xuất phát từ hành vi của chính người được bảo hiểm, chứ không phải do doanh nghiệp bảo hiểm né tránh trách nhiệm. Dưới đây là những lý do phổ biến nhất.
Cố ý làm tăng mức độ thiệt hại
Ví dụ điển hình là cố đề nổ xe khi đang ngập nước hoặc đề lại xe sau khi đã chết máy. Theo Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, hành vi cố ý làm tăng tổn thất có thể bị loại trừ trách nhiệm bồi thường, đặc biệt với hư hỏng động cơ do thủy kích. Đây là quyết định có thể biến một thiệt hại nhỏ thành mất trắng hàng trăm triệu đồng.
Không thực hiện biện pháp hạn chế tổn thất
Người được bảo hiểm có nghĩa vụ chủ động giảm thiểu thiệt hại trong khả năng cho phép.
- Thấy nước dâng nhưng không di dời xe, máy móc, hàng hóa
- Có điều kiện ngắt điện, kê cao tài sản nhưng không thực hiện
Trong các trường hợp này, doanh nghiệp bảo hiểm có quyền giảm trừ mức bồi thường tương ứng với phần thiệt hại đáng lẽ có thể tránh được.
Gian lận và trục lợi bảo hiểm
Khai báo không trung thực, làm giả chứng từ, hoặc tự gây ra thiệt hại để yêu cầu bồi thường là hành vi bị cấm. Hệ quả không chỉ là bị từ chối bồi thường toàn bộ, mà còn có thể:
- Bị chấm dứt hợp đồng bảo hiểm
- Bị đưa vào danh sách cảnh báo gian lận
- Phát sinh trách nhiệm pháp lý theo quy định hiện hành
Tài sản bị phá hủy do lũ lụt hoàn toàn có thể được bảo hiểm đền bù, nếu bạn chuẩn bị đúng và sớm. Bảo hiểm không phải là chiếc vé chắc thắng, mà là cơ chế chia sẻ rủi ro dựa trên hợp đồng, điều khoản và phạm vi bảo hiểm đã thỏa thuận. Điểm then chốt là chủ động. Phần lớn các sản phẩm bảo hiểm tại Việt Nam đều áp dụng thời gian chờ từ 7 – 14 ngày đối với rủi ro thiên tai. Khi bão lũ đã cận kề, việc mua bảo hiểm gần như không còn ý nghĩa thực tế.
Vì vậy, thay vì hỏi “có được bồi thường không sau khi lũ rút”, hãy tự hỏi bạn đã chọn đúng gói bảo hiểm cho tài sản của mình hay chưa: ô tô, nhà ở, nhà xưởng hay hàng hóa. Sự chuẩn bị hôm nay chính là tấm đệm tài chính giúp bạn đứng vững trước những biến động khó lường của thiên tai ngày mai.
